Staat pensioen bij u op de agenda bij emigratie?

Op grond van cijfers van het CBS blijkt dat de laatste jaren steeds meer mensen Nederland verlaten en hun heil zoeken in meer (fiscaal) zonnigere landen.

Met name de groep 55-plussers wordt door de babyboom steeds groter en vormt de grootste groep die naar het zuiden vertrekt. Vooral Spanje is erg populair bij deze groep. Bij iedere emigratie komt u als accountant of belastingadviseur ook voor de vraag hoe om te gaan met reeds opgebouwde of nog op te bouwen pensioenen. Onderstaand artikel geeft u op grond van de huidige stand van zaken qua wetgeving
en jurisprudentie inzicht in de gevolgen van pensioenemigratie naar Spanje.

Tweede huis in Spanje
Als u een tweede huis in Spanje koopt en alleen uw vakanties in Spanje doorbrengt, blijft u gewoon in Nederland belastingplichtig. U houdt in Nederland uw woonplek aan en zult in Nederland inkomstenbelasting (box 1) en vermogensrendementsheffing (box 3) blijven betalen. Uw Spaanse huis valt voor u in Nederland in box 3 en wordt tevens deels in Spanje belast met hoofdzakelijk lokale belastingen zoals onroerendezaakbelasting. Uw pensioenuitkering blijft ook in Nederland belast op grond van de omkeerregel in de Wet op de Loonbelasting.

Conserverende aanslag
Bij emigratie naar het buitenland krijgt u vanaf 1 januari 2001 (voor pensioen) een conserverende aanslag opgelegd. Deze conserverende aanslag houdt in dat u zich in het buitenland gedurende 10 jaar aan de Nederlandse regels omtrent pensioen dient te houden. Indien u binnen 10 jaar een verboden handeling (zoals bedoeld in artikel 19b van de Wet op de Loonbelasting) verricht, dan wordt de aanslag ingevorderd voor wat betreft de progressieve belastingheffing over de totale waarde van de pensioenaanspraken, vermeerderd met 20% revisierente over de
waarde van de pensioenaan spraken.

Verdrag Nederland-Spanje
Bovengenoemde sanctiebepaling is pas
vanaf 1995 in werking getreden. Omdat Nederland reeds op 16 juni 1971 een verdrag met Spanje heeft gesloten inzake de belastingheffing, is in plaats van de Nederlandse wetgeving het verdrag met Spanje van toepassing. In het verdrag met Spanje is inzake pensioenen het volgende bepaald: pensioenen en andere soortgelijke beloningen betaald aan een inwoner van een van der Staten ter zake van een vroegere dienstbetrekking, zijn slechts in die staat belastbaar. Op grond van dit artikel ligt het heffingsrecht over pensioen bij Spanje en dus niet bij Nederland. Indien de inspecteur er bij emigratie voor kiest om het pensioen toch te belasten op grond van de Wet Loonbelasting, wordt gehandeld in strijd met het verdrag met Spanje, omdat dit ouder is dan de nationale wetgeving. Onlangs is dit nog een keer bevestigd in een uitspraak van de Rechtbank Breda (bron: Rechtbank Breda, 15-06-2006, AWB 05/828.) Geconcludeerd werd dat Nederland met het opleggen van een conserverende aanslag in strijd handelt met de bepalingen van het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje en met het internationaal geaccepteerde en
in het Weens Verdragenverdrag vastgelegde principe van goede verdragstrouw.

183-dagenregeling
Op grond van het belastingsverdrag tussen Nederland en Spanje is het uitgangspunt dat u pas in Spanje als
fiscaal ingezetene wordt aangemerkt als u gedurende een kalenderjaar meer dan 183 dagen in Spanje verblijft (hoeft geen aaneengesloten periode te zijn) of het centrum van uw economische en levensbelangen zich in Spanje bevindt. Vaak leidt het bepalen waar de fiscale woonplaats zich bevindt tot de nodige discussie, met name de plaats van uw onroerend goed en daar waar de economische betrekkingen het nauwst zijn, geeft alsdan de doorslag.

Pensioen in Spanje
Indien uw fiscale woonplaats in Spanje is gelegen en u als Spaans belasting plichtige een pensioenuitkering uit Nederland ontvangt wordt deze uitkering in Spanje behandeld als inkomen uit arbeid. De pensioenuitkeringen worden bij uw eventuele andere (wereld)inkomsten (rente, huur, dividend) opgeteld en progressief belast in Spanje op grond
van de Spaanse Inkomstenbelasting = Impuesto sobre la Renta de las Personas Físicas (hierna te noemen IRPF). De belastingtarieven in de IRPF zijn net als in Nederland progressief, maar lopen uiteen van 15% tot slechts 45%. (Onlangs is door de Spaanse overheid aangekondigd dat vanaf 1 januari 2007 de tarieven in de IRPF wijzigen van 24% naar 43%). Ook de IRPF kent bepaalde posten die u in mindering op uw inkomen mag brengen zoals, de door u betaalde sociale zekerheidspremies, kinderaftrek en deels de hypotheekaftrek voor uw eerste woning. Voor een pensioenuitkering onder de 8.000 euro behoeft u zelfs geen aangifte te doen, mits u overige inkomsten niet
meer zijn dan 1.600 euro. Met uw pensioen dient wel een onderscheid gemaakt te worden tussen particuliere
pensioenen (= opgebouwd via een particuliere werkgever) en overheidspensioenen (=opgebouwd via een echte overheidsinstelling) die in Nederland zijn opgebouwd. In het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje wordt een
particulier pensioen opgebouwd in Nederland dat tot uitkering komt, in het woonland (= Spanje) belast. Overheidspensioenen opgebouwd in Nederland blijven, als uitzondering op deze regel, wel belast in Nederland.
Voor lijfrentes (renta vitalicia) kent Spanje in de IRPF een aanzienlijke vrijstelling, de lijfrente-uitkeringen worden
afhankelijk van uw leeftijd en de uitkeringstermijn belast tegen 20% tot 45%. Zo hoeft iemand van 69 jaar slechts 20% over zijn lijfrente aan belasting te betalen.

Intensivering fiscale samenwerking
Op 18 augustus 2006 heeft het Ministerie van Financiën aangekondigd dat Nederland en Spanje vanaf 2007 de fiscale
inlichtingenuitwisseling voor directe en indirecte belastingen verder gaan stroomlijnen en intensiveren. Ook pensioenen en lijfrentes zijn hieraan onderhevig en zullen beter gecontroleerd gaan worden..

Conclusie:

  • Indien u een tweede woning in Spanje bezit en verder Nederlands belastingplichtig bent, wordt uw pensioen in
    Nederland belast;
  • De bij emigratie door de Nederlandse fiscus tot nu toe opgelegde conserverende aanslag is niet in overeenstemming met de internationale verdragen. Het verdrag met Spanje zal zich verzetten tegen belastingheffing, omdat op grond van artikel 19 van dit verdrag Spanje heffingsbevoegd is;
  • Gelet op de werking van de IRPF (Spaanse Inkomstenbelasting) wordt het uit laten keren van uw pensioen en
    lijfrentes in Spanje een stuk fiscaal vriendelijker behandeld dan in Nederland;
  • De intensivering tussen Nederland en Spanje zorgt ervoor dat zowel in Nederland als Spanje kritischer naar
    uw pensioen- en lijfrenteuitkeringen gekeken gaat worden.